Οι "Πέτρες Αλήθειας"

γράφει η  Χριστίνα Ταχιάου

Στο πεζοδρόμιο μπροστά στο παλιό κτίριο του 1ου γυμνασίου στη λεωφόρο Βασιλίσσης Όλγας 3 έχουν πρόσφατα τοποθετηθεί κάποια μικρά μπρούτζινα πετραδάκια, για να συμβολίσουν το γεγονός ότι 149 μαθητές του αποβλήθηκαν και μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης το 1943. Ήταν όλοι τους εβραίοι. Από αυτούς μόνο έξι επέζησαν.

 

Ο Απόστολος Δερεκλής, επιχειρηματίας από τη Θεσσαλονίκη, εγκατεστημένος επί πολλά χρόνια στη Γερμανία, περπατούσε μία μέρα του 2002 στο Βερολίνο όταν είδε στο πεζοδρόμιο ένα σημαδάκι, το οποίο πέρασε για σημάδι της υπηρεσίας υδάτων. Στάθηκε λίγο για να το παρατηρήσει κι έκπληκτος ανακάλυψε ότι είχε επάνω χαραγμένο το όνομα μιας εβραϊκής οικογένειας, η οποία είχε μείνει κάποτε στο κτίριο που ήταν μπροστά του. “Εκείνη τη στιγμή έγινε μία έκρηξη μέσα μου, σκέφτηκα ότι από αυτήν την πόρτα βγήκαν εβραίοι και πήγαν προς το τρένο της εξορίας και του θανάτου, στο στρατόπεδο, κάπου απ’ όπου δεν ξαναγύρισαν”.

Θεσσαλονίκη: Μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στον Μανόλη Αναγνωστάκη

Η γιγαντοαφίσα στην πρόσοψη του δημαρχείου Θεσσαλονίκης και οι αφίσες στα λεωφορεία του ΟΑΣΘ - που θα τοποθετηθούν από το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας - «γιορτάζουν» το Έτος Μανόλη Αναγνωστάκη και προαναγγέλλουν τη μεγάλη έκθεση με τίτλο «Μιλώ... Τεκμήρια και μαρτυρίες. 90 χρόνια από τη γέννησή του - 10 χρόνια απ’ το θάνατό του».

Για την έκθεση, η επιμελήτρια - η κοινωνική ανθρωπολόγος, αν. Καθηγήτρια του ΑΠΘ Ελεωνόρα Σκουτέρη - Διδασκάλου - επέλεξε, σε συνεργασία με τους επιστημονικούς συμβούλους, μια «εν σειρά εκθεσιακή αφήγηση», η οποία, ενώ παρακολουθεί πιστά το χρονικό του βίου και του έργου του ποιητή, τέμνεται συνεχώς από έναν πολλαπλά ετεροχρονισμένο σχολιασμό.

Στόχος της έκθεσης είναι - σύμφωνα με τους διοργανωτές - να προβάλει στο ευρύ κοινό μια σειρά από περισσότερο ή λιγότερο γνωστά ντοκουμέντα με έναν διαφορετικό τρόπο. Χωρίζεται σε «έξι+μία» ενότητες, στις οποίες αναδεικνύεται η δυναμική των αντικειμένων αλλά κυρίως του λόγου σε πολλαπλές αφηγήσεις. Στις «έξι» ενότητες είναι ο ίδιος ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ποιητής, ιατρός, πολίτης, άνθρωπος, που μιλάει (την παρουσία του επισημειώνουν σκιτσογραφικές αναπαραστάσεις του).

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΙΩΝΙΑ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ

Η συμμετοχή της ποιήτριας Χλόης Κουτσουμπέλη[1]

στο αφιέρωμα του περιοδικού ΔΕΚΑΤΑ 

με τίτλο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΙΩΝΙΑ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ

1.ΕΠΙΣΤΟΛΙΚΟ ΔΕΛΤΑΡΙΟ

Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 1917

Από την πόλη με τα μακριά μαλλιά, που ξαπλώνει μέσα στους μαχαλάδες της, ράθυμη και νωχελική με την μυρωδιά του καμένου πάνω στην σάρκα της, σου γράφω από εκεί αγαπημένη. Μπαχάρι και μοσχοκάρυδο, υγρασία και ομίχλη. Όταν βρεθούμε θα σου ψιθυρίσω. Πως είναι να ζεις μέσα στην ίδια την πηγή μίας βασανιστικής θηλυκής γύμνιας. Μέσα στο χαμάμ θα σε πάρω.

Δικός σου

Ζαν Πωλ

(Ένας από τους ελάχιστους Γάλλους που σκοτώθηκαν στην πυρκαγιά Θεσσαλονίκης του 1917 εγκλωβισμένος σε ένα καφενείο.)

2.ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 1950

Ραχήλ,

Σου ζητώ συγγνώμη. Δεν έκανα τίποτε τότε. Δεν ήμουν πολύ νέος ούτε πολύ αθώος. Ήξερα πως δεν θα ξαναβλέπαμε αυτούς τους ανθρώπους με το κίτρινο άστρο καρφιτσωμένο στο πέτο τους, που ήταν συγκεντρωμένοι στην πλατεία. Κι ας αποτελούσαν ως τις αρχές του αιώνα πάνω από το μισό του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης. Κι ας υπήρχαν τρεις μέρες αργίας στην πόλη, Παρασκευή για τους Μουσουλμάνους, Σάββατο για τους Εβραίους και Κυριακή για τους Χριστιανούς. Κι ας ήταν ανάμεσά τους ο πατέρας σου. Προσπέρασα με χαμηλωμένο το κεφάλι, ένοχα, βιαστικά.

Το 96% των μελών της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, δηλαδή 46.091 άνθρωποι στάλθηκαν στο Άουσβιτς. Οι περισσότερες από τις εξήντα συναγωγές τους είναι πια κατεστραμμένες, το νεκροταφείο συλημένο, τα σχολεία ερειπωμένα.

Ραχήλ ξέρω ότι σου οφείλω, ξέρω ότι τότε ολιγώρησα. μα ήταν τέτοιοι οι καιροί καταλαβαίνεις, θα μου φύτευαν μία σφαίρα στο κεφάλι και πως να δηλώσω, πως να δηλώσω τότε ότι σ’ αγαπώ; Πώς να σε κρατήσω; Πού να σε κρύψω για να σε σώσω. Έμαθα ότι σε έστειλαν με την μητέρα σου σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ήσουν τόσο όμορφο μωρό, τα χνώτα σου λαμπύριζαν, μικρά σάλια σαλιγκάρια πάνω στο μάγουλό σου.

Πρέπει να καταλάβεις το εξής. Σε μία πόλη σαν την Θεσσαλονίκη μένει κανείς δέσμιος ανάμεσα στα τείχη της, προδομένος από το ίδιο της το λιμάνι, φυλακισμένος στον Πύργο της, γιατί η ίδια η Πόλη σε αλέθει μέσα στους μύλους της ιστορίας της.

Αν ζούσες θα ήσουν τώρα δώδεκα χρονών, αρκετά μεγάλη για να καταλάβεις εκείνο το μοναδικό βράδυ που η μητέρα σου γραπώθηκε από το κορμί μου επειδή ήταν το μόνο σταθερό της σύμπαν. Ραχήλ, ίσως να μου έμοιαζες. Ίσως να με συγχωρούσες.

3. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ

Ώρα 15.30

12 September 2014

Από taxidiotis@otenet.gr

Προς Rosa2014@gmail.com

Αυτή η πόλη με κάνει να θέλω να την καταβροχθίσω ολόκληρη. Περιπλανήθηκα πάνω στο κορμί της όλη μέρα. Ταυτόχρονα γράφω σε ένα μπλοκάκι και τραβώ φωτογραφίες. Περιμένω την νύχτα που θα σε έχω αγκαλιά. Προσπαθώ να ξεχάσω ότι έχεις εδώ μία ζωή ημέρας από την οποία είμαι αποκλεισμένος. Επισκέφτηκα το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Βυζαντινό μουσείο, το Εβραϊκό μουσείο, ήπια καφέ στα Λαδάδικα, έφαγα σε μία ταβέρνα στην Άνω Πόλη, είδα τα ανάγλυφα σημάδια του μετρό στην Εγνατία, περιπλανήθηκα στην Ρωμαϊκή Αγορά, στα Αρχαία της Ναυαρίνου, άκουσα τους τριγμούς της άλλης πόλη που κοιμάται από κάτω, επισκέφτηκα το παλιό χαμάμ και το Αλατζά Iμαρέτ και μετά έτρεξα στην καινούργια παραλία, ανέπνευσα την θάλασσα, την αρχή και την κοιτίδα, από τα Κάστρα ως την Κρήνη την διέτρεξα και την αποχαιρέτησα Ρόζα μου. Συνειδητοποιώ ότι όλα αυτά τα χρόνια η Θεσσαλονίκη ζούσε και ανέπνεε κάτω από το δέρμα μου. Και ότι η αγάπη μου για σένα οφείλεται στην νοσταλγία μου γι αυτήν. Απόψε Ρόζα που θα βρεθούμε θα σε ρωτήσω. Και αν μου απαντήσεις όχι, θα κόψω τον ομφάλιο λώρο που με ενώνει με αυτή την πόλη μια για πάντα. Αφού τώρα πια την έχω οριστικά κερδίσει.

[1] Η ανάρτηση αλιεύτηκε 

από την προσωπική της σελίδα στο fb. 

Μας τιμά με τη φιλία της.

Μάρκος Μέσκος Συνηγορία ποιήσεως Σημειώσεις περί ποιήσεως και ποιητικής

  

Προδημοσίευση από το βιβλίο του Μάρκου Μέσκου Συνηγορία ποιήσεως

Τον ποιητή Μάρκο Μέσκο τον γνωρίσαμε στα χρόνια της Σαλονίκης, στο βιβλιοπωλείο ΘΥΜΕΛΗ.  Τον θυμάμαι -έκτοτε οι συναντήσεις μας λίγες όλο και πιο λίγες- να μας προσφέρει πάντοτε μια εγκαρδιότητα και βαριά ΚΑΡΕΛΙΑ που κάπνιζε τότε.

Μένω στην ποίηση του. Ανέβηκα μαζί του τα ποιήματα της σκάλας. Ένα -ένα καταργούν το χώρο. Με το χρόνο αναμετρούνται. Ψάχνω πάντοτε να βρω τι είναι η ποίηση και όταν τη συναντώ,  πάλι θα  στην αρχή θα επιστρέφω.

Από τις καλές εκδόσεις Κίχλη θα κυκλοφορήσει τις επόμενες ημέρες το νέο του βιβλίο. Το βιβλίο αποτελείται από σημειώσεις περί ποιήσεως και ποιητικής, αποστάγματα από την πολυετή θητεία του Μάρκου Μέσκου στην ποίηση.

Έτος Μανόλη Αναγνωστάκη το 2015 στη Θεσσαλονίκη

Για τους ερωτευμένους που παντρεύτηκαν
Για το σπίτι που χτίστηκε
Για τα παιδάκια που μεγάλωσαν
Για τα πλοία που άραξαν
Για τη μάχη που κερδήθηκε
Για τον άσωτο που επέστρεψε
Για όλα όσα τέλειωσαν χωρίς ελπίδα πια. 

Η «Αφιέρωση», ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη από τη συλλογή Συνέχεια 3, γραμμένο το 1962, είναι ίσως το πλέον αντιπροσωπευτικό της προσωπικής του θέασης στα πράγματα (κοινωνικά, ιδεολογικά, συναισθηματικά, πολιτικά εν τέλει). Την «Αφιέρωση» επέλεξε η αρμόδια επιτροπή που συνέστησε ο Δήμος της γενέθλιας πόλης του προκειμένου να τιμήσει φέτος (10 χρόνια από τον θάνατό του, στις 23 Ιουνίου του 2005, και 90 ακριβώς από τη γέννησή του, στις 9 Μαρτίου του 1925) τη μνήμη του ποιητή. Η «Αφιέρωση» θα λαξευθεί σε ειδική μεταλλική πλακέτα, επικολλημένη σε αναμνηστική γρανιτένια στήλη, η οποία θα τοποθετηθεί στη συμβολή μεταξύ των οδών Φιλίππου, Αμύντα και Πλάτωνος, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα ένα μικρό πλάτωμα με τη σχετική νησίδα στο κέντρο του (το πλάτωμα δεν είναι χαρακτηρισμένο ως πλατεία, θα μπορούσε, όμως, παρά τις ελάχιστες διαστάσεις του).

Θεσσαλονίκη μέσα έξω

"...Τώρα που ένας κύκλος κλείνει, σημεία προσδιορίζουν τους καιρούς που έρχονται.", είχα γράψει παλιότερα, την εποχή που έφευγα από τη Θεσσαλονίκη. Την έζησα "μέσα" και "έξω"... Την "συναντώ" τακτικά... Την πόλη, τους φίλους που έκανα, τα ταξίδια, τα νιάτα μας... Με μια δυσκολία, με μιαν απόσταση. 

 
Τώρα, αποτυπώματα, στιγμιότυπα, αυτοτελείς διηγήσεις. Νησίδες... Δημοσιεύω εδώ ένα κείμενο από το  καλό περιοδικό Παράλλαξη, στοιχείο κι αυτό ενός κοντινού παρελθόντος... Γράφει η κ. Σοφία  Νικολαΐδου...

Μάρκος Μέσκος: Η ποίηση σε κάνει πολίτη του κόσμου

Τον ποιητή Μάρκο Μέσκο τον γνωρίσαμε στα χρόνια της Σαλονίκης, στο βιβλιοπωλείο ΘΥΜΕΛΗ.  Τον θυμάμαι - έκτοτε οι συναντήσεις μας λίγες όλο και πιο λίγες - να μας προσφέρει πάντοτε μια εγκαρδιότητα και βαριά ΚΑΡΕΛΙΑ που κάπνιζε τότε...

Μένω στην ποίηση του... 

Παγκόσμια ημέρα ποίησης η σημερινή, μια ανάγκη για την ποίηση της καθημερινότητας, για ανάγκη και η αγάπη για την πόλη και τους ανθρώπους της. Εκείνους που τώρα -και αυτό το τώρα διαρκεί- λείπουν...

Αναδημοσιεύω εδώ μια "συνέντευξή" του στην κα Εύη Καρκίτη από την εφημερίδα parallaxi.