Σελιδοδείκτης - 10.05.2016-

Σελιδοδείκτης

ΜΑΝΟΣ ΛΟΥΚΑΚΗΣ 

ΧΑΡΤΟΜΑΝΤΗΣ

εκδόσεις  Καστανιώτης 

Αθήνα 2008

γράφει ο Νίκος Σιδέρης 

ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΠΕΝΘΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ

Την ποίηση του Μάνου Λουκάκη τη γνωρίζω. Η συλλογή «Χαρτομάντης» είναι σπονδυλωτή. Τα μέρη ΙΙ και ΙΙΙ μου φάνηκαν οικεία. Το μέρος Ι («Πολύ το άσπρο το λιλά το ροζ / Λιγότερη η ώχρα»), ωστόσο, μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση. Θεωρώντας ότι τα μέρη ΙΙ (μικρού μεγέθους ποιήματα) και ΙΙΙ (εκτενής «σουΐτα») πλαισιώνουν και υποστηρίζουν το Ι, θα περιοριστώ σ’ αυτό.

Η μορφή, ένα ευαίσθητο κατόρθωμα της τέχνης, ισορροπεί πάνω από δυο αβύσσους: Μπαρόκ ρητορεία και θρυμματισμός της αίσθησης. Το καταφέρνει με την ενότητα τόνου και ύφους, την αρχιτεκτονημένη συναρμογή των μερών, και κύρια μέσω του «κόκκινου νήματος» που διαπερνά τον σωρείτη εικόνων, αισθήσεων και στοχασμών του όλου. «Κόκκινο νήμα», συνεκτικός ιστός, που απαρτίζεται από παραλλαγές σ’ ένα βαθύ ερώτημα: Πως επιστρέφει το παν; Ή, αλλιώς: Τι μπορεί να περιμένει ένας άνθρωπος όταν νοσταλγεί μια αίσθηση πληρότητας, ίσως χαμένη για πάντα; «Ξέρω / Θα λες φιλοσοφώ» σχετικά με «τα πράγματα της ανθρωπότητας» (σελ. 18): Ο ποιητής έχει επίγνωση και των επισφαλειών του εγχειρήματός του. Ωστόσο, τολμά. Και καταφέρνει να διαβεί στην αντίπερη όχθη των φαντασμάτων, κρατημένος από μια ποιητική κατασκευή: Ένα μοτίβο συναρθρώνει τα μέρη και την αίσθηση του όλου. Το μοτίβο είναι η επιστροφή του παντός κατά τμήματα.  Οκτώ παραλλαγές πάνω σ’ αυτό είναι η σπονδυλική στήλη του ποιήματος.

Σελιδοδείκτης 25.04.2016

Σελιδοδείκτης 95ος

Δημήτρης  Β. Τριανταφυλλίδης
Κάτοικος Μεταξουργείου: Ημερολόγιο κρίσης
εκδόσεις  «Επίκεντρο», Θεσσαλονίκη 2012

Ημερολόγιο εποχής
Γράφει η Πέρσα Κουμούτση 

Είναι κοινός τόπος ότι η λογοτεχνία ανέκαθεν καθρέφτιζε την κοινωνία και την εποχή κατά την οποία γράφεται. Δεν νοείται τέχνη που να αποστασιοποιείται από τα προβλήματα τα οποία απασχολούν το σύνολο των ανθρώπων σε μια δεδομένη κεφαλαιώδη στιγμή. Η ίδια η ιστορία μας απέδειξε, ότι κάθε φορά που η πολιτική και κοινωνική κατάσταση μετασχηματίζεται, συνοδεύεται και από ένα νέο λογοτεχνικό ρεύμα. Άλλωστε οι ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες ανέκαθεν αποτελούσαν κύρια πηγή έμπνευσης σημαντικών συγγραφέων, αφού αυτές, όχι μόνο παίζουν καταλυτικότατο ρόλο στις επιλογές και τη ζωή των ανθρώπων, αλλά σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό διαμορφώνουν την ιδεολογία τους. Στη σημερινή Ελλάδα, η αμφισβήτηση των αξιών, της ίδιας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας με την όλο και αυξανόμενη ανεργία, η κοινωνική αδικία, η διαφθορά, η έλλειψη αξιοκρατίας και άλλα φαινόμενα διαμορφώνουν επίσης ένα νέο τοπίο το οποίο καθορίζει νέες συντεταγμένες και επιβάλλει νέες τάσεις σε ότι αφορά την λογοτεχνία και τη θεματολογία της. Όλα αυτά λειτούργησαν ως σπερματογόνες ουσίες, που προκάλεσαν την σύλληψη και, εν τέλει, την κυοφορία ενός θαυμάσιου έργου: Το Ημερολόγιο κρίσης του Δημήτρη Τριανταφυλλίδη.

Σελιδοδείκτης 18.04.2016

Σελιδοδείκτης 94ος

ΡΟΜΠΕΡΤ ΒΑΛΖΕΡ
Ο Περίπατος

μετάφραση ΤΕΟΣ ΒΟΤΣΟΣ

επιμέλεια σειράς ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΛΕΞΑΚΗΣ
Εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 2011

γράφει η Μαρία Τοπάλη

Η πεμπτουσία της αφήγησης

Ελα να περπατήσεις μαζί μου, αναγνώστη! απηχεί κάθε παράγραφος του μοναχικού «Περιπάτου». Κάθε λέξη - χέρι που απλώνεται να πιάσει το δικό μας, βήμα που συντονίζεται στο πλάι μας, δάχτυλο που με ενθουσιασμό ή αποστροφή μας δείχνει κάτι. Ο κόσμος γύρω ολοζώντανος. Δικαιωματικά τον διασχίζουμε. Για χάρη μας υφίστανται όλες οι λεπτομέρειες, η φύση, τα κτίρια, οι δραστηριότητες, οι αποχρώσεις ήχων και χρωμάτων. Οχι για να τα καταναλώσουμε βουλιμικά και ασυναίσθητα. Μα για να περπατήσουμε ανάμεσά τους, να τα νιώσουμε, να τα μετασχηματίσουμε σε λόγο. Να τους επιτρέψουμε να ξαναϋπάρξουν σε ένα ανώτερο επίπεδο - χάρη στη συγγραφική μεσολάβηση.

Σελιδοδείκτης [11.04.2015]

Σελιδοδείκτης 93ος

ΜΑΝΟΣ ΜΑΤΣΑΓΓΑΝΗΣ
Γράμματα από την Αμερική
εκδ. Κριτική 
Αθήνα, 2016

γράφει ο Δημήτρης Αθηνάκης
Ενας κόσμος τόσο μακρινός

Ηταν αρχές Απριλίου του 2011 όταν από του βήματος του ιδρυτικού συνεδρίου της Δημοκρατικής Αριστεράς ένας ομιλητής περιέγραφε, με ορθολογικό και ανθρώπινο λόγο, την κρίση, που τότε ήταν ακόμα μια θολή κατάσταση που σκόνταφτε διαρκώς στα ρήγματα που άνοιξε η απότομη πτώση της μεταολυμπιακής ευμάρειας.

Ο ομιλητής ήταν ο Μάνος Ματσαγγάνης, αναπληρωτής καθηγητής στην ΑΣΟΕΕ και ένας από τους πιο παρεμβατικούς γραφιάδες της τελευταίας πενταετίας. Ψύχραιμος και με το βλέμμα στραμμένο στη μεγάλη, ευρωπαϊκή εικόνα, ο Ματσαγγάνης με την αρθρογραφία και τις μονογραφίες του έσωζε πολλάκις την τιμή της πολιτικής και της οικονομικής ανάλυσης σε καιρούς όπου είχαν αρχίσει να ανθούν η συναισθηματική φόρτιση και τα ανέξοδα συνθήματα που στόχευαν στο αθάνατο ελληνικό φιλότιμο.

Σελιδοδείκτης [04.04.2016]

Σελιδοδείκτης 92ος

Μίλαν Κούντερα

Το βιβλίο του γέλιου και της λήθης

Μετάφραση Γιάννης Η. Χάρης

Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Αθήνα, 2011

γράφει ο Γιώργος Βαϊλάκης 
[εφημερίδα Η ΗΜΕΡΗΣΙΑ]

«Οταν τελείωσα το "Βαλς του αποχαιρετισμού'", αρχές της δεκαετίας του ’70, θεώρησα πως είχε ολοκληρωθεί η συγγραφική μου σταδιοδρομία. Ηταν η περίοδος της ρωσικής κατοχής και η γυναίκα μου και εγώ είχαμε άλλες έγνοιες. Ξανάρχισα πια να γράφω, δίχως πάθος, ένα χρόνο μετά την άφιξή μας στη Γαλλία (και χάρη στη Γαλλία), έπειτα από εξάχρονη πλήρη διακοπή», σημειώνει ο Μίλαν Κούντερα για τη γέννηση του «Βιβλίου του Γέλιου και της Λήθης» (εκδ. Εστία). 

Ετσι, το συγκεκριμένο βιβλίο βρίσκεται στο μεταίχμιο της συγγραφικής δράσης αλλά και της προσωπικής ζωής του Κούντερα, ενώ αποτελεί ίσως το πιο ιδιόμορφο έργο του: Ενα μυθιστόρημα-παραλλαγές, σύμφωνα με δικό του πάλι χαρακτηρισμό, που συναντά την «μπετοβενική στρατηγική των παραλλαγών» και συναρμόζει αριστοτεχνικά το διήγημα, το δοκίμιο, τη φαντασία και την αυτοβιογραφία.

Σελιδοδείκτης [ 28.03.2016 ]

Σελιδοδείκτης 91ος

ΝΑΝΤΙΕΖΝΤΑ ΜΑΝΤΕΛΣΤΑΜ
Ελπίδα στα χρόνια της απελπισίας 
πρόλογος: Αναστάσης Βιστωνίτης
μετάφραση: Σταυρούλα Αργυροπούλου
εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα, 2011

Ενα ποίημα για τον Στάλιν τον οδήγησε στον θάνατο

γράφει ο Κώστας Καρακώτιας

«Ζούμε δίχως να νιώθουμε κάτω απ' τα πόδια μας τη χώρα, / τα λόγια μας στα δέκα βήματα ψυχή δεν τα ακούει τώρα, / κι όπου κουβέντα αρχινούν, / για του Κρεμλίνου τον βουνίσιο κάτι θα πουν. / Χοντρά τα δάχτυλά του, με σκουλήκια μοιάζουν παχιά, / σαν βαρίδια οι κουβέντες του ηχούν με σιγουριά. / Κατσαριδίσια τα μουστάκια του γελούν, / και από τις μπότες του οι λαιμοί λαμποκοπούν».

Αυτοί είναι μερικοί από τους στίχους του μοιραίου ποιήματος του Οσιπ Μαντελστάμ για τον Στάλιν που τον οδήγησε στη σύλληψη, στην εξορία και στον θάνατο. Ο Μαντελστάμ, από τους σημαντικότερους ποιητές της Ρωσίας, συνελήφθη πρώτη φορά το 1934 και εξορίστηκε στο Βορονέζ, 400 χιλιόμετρα νότια της Μόσχας. Το 1937 επέστρεψε, με απαγορευμένη όμως την επάνοδό του στη Μόσχα. Το 1938 συνελήφθη ξανά και καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια καταναγκαστικά έργα στην Κολιμά της Σιβηρίας. Κατά τη μεταφορά του όμως εκεί, ενώ βρισκόταν σε σταθμό μεταγωγών κρατουμένων κοντά στο Βλαδιβοστόκ, πέθανε μάλλον τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Η τραγική οδοιπορία του Μαντελστάμ αποτυπώθηκε με εξαιρετική ενάργεια από τη σύζυγό του Ναντιέζντα, στο χρονικό της «Ελπίδα στα χρόνια της απελπισίας», το οποίο κυκλοφόρησε στη Δύση το 1970 και προκάλεσε έντονους κλυδωνισμούς στον χώρο των αριστερών διανοουμένων.

Σελιδοδείκτης 21.03.2016

Σελιδοδείκτης 90ος

Αντρέας Φραγκιάς

Λοιμός

εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ

Αθήνα 1998

γράφει ο Δημήτρης Παλάζης

Ο Λοιμός του Αντρέα Φραγκιά (1921-2002) αρχίζει και τελειώνει στο ζόφο, στην έλλειψη διεξόδου, στην απίστευτη παράνοια ενός σωφρονιστικού συστήματος. Ο ίδιος ο συγγραφέας έχει περάσει από την Ικαρία και τη Μακρόνησο πληρώνοντας φόρο για τα πολιτικά του φρονήματα και την αντιστασιακή του δράση. Η αναφορά όμως στο ιστορικό και βιωματικό υλικό αποτελεί μόνο το πλαίσιο και την αφορμή για τη μυθοπλασία του Λοιμού.

Ο συγγραφέας ταχυδρομεί την αφήγησή του απ’ την κόλαση. Η λογική έχει περιοριστεί στο ελάχιστο. Όλος ο πληθυσμός των κρατουμένων σαν ένα σώμα αισθάνεται τις πληγές του που είναι και πληγές του καθενός. Οι καταστάσεις είναι στα όρια της ανθρώπινης αντοχής. Όμως: «Η αντοχή δεν έχει μέτρο για να ξέρεις κάθε φορά πόση διαθέτεις και πώς να την ξοδέψεις». Η εξουθένωση είναι ψυχοσωματική. Βασανιστήρια στο σώμα, βασανιστήρια στην ψυχή. Διπλή εξουθένωση. Άλλοι τραυματίζονται βαριά, άλλοι πεθαίνουν, τρελαίνονται, αυτοκτονούν. Ο ένας υποπτεύεται τον άλλο για καρφί: «εδώ υπάρχουν χιλιάδες μάτια που παρακολουθούν και εποπτεύουν. Κεντρικοί, συμπληρωματικοί, βοηθητικοί, εφεδρικοί, πλάγιοι, φανεροί και αόρατοι οφθαλμοί, με οπτική ειδίκευση και ορισμένο έργο». «Ποινές, χρέη, επειδή δεν χειροκρότησες, τόσα γιατί παρακολούθησες αδιάφορα την ομιλία, διπλάσια γιατί δεν προσήλθες αυθορμήτως στην εργασία σου, τριπλάσια γιατί στο βλέμμα σου υπήρχε η ύβρις…».  Η προστατευτική μοναχικότητα συγκρούεται με την ανάγκη για κοινωνικότητα.

Σελιδοδείκτης 14.03.2016

Σελιδοδείκτης 89ος

Νίκος Καχτίτσης

Ο ΕΞΩΣΤΗΣ

επιμέλεια Γιώτα Κριτσέλη, Βίκτωρ Καχμής

εικονογράφηση Εύη Τσακνιά

εκδόσεις ΚΙΧΛΗ, Αθήνα 2012

γράφει η Κατερίνα Σχινά 

Σπουδή στην ενοχή και την αμφιβολία

Ξαναδιαβάζοντας τον «Εξώστη» του Νίκου Καχτίτση, στην εξαιρετικά επιμελημένη έκδοση της «Κίχλης» -κομψότατα σχέδια από την Εύη Τσακνιά, ένα δοκίμιο για τον «Αναξιόπιστο Εξομολογούμενο» ήρωα από τον Γιάννη Δημητρακάκη, μια λεπτομερής εξιστόρηση της περιπέτειας της έκδοσης από τη Γιώτα Κριτσέλη και ένα συναρπαστικό χρονολόγιο που ενέχει θέση συνοπτικής βιογραφίας του συγγραφέα από τον Βίκτωρα Καμχή- αναρωτιέμαι τι καταδίκασε ένα τόσο προσωπικό και ιδιόρρυθμο έργο σε, δυσανάλογη προς την πρωτοτυπία του, αφάνεια. Ο σύντομος βίος του συγγραφέα; Η αποδημία στην ξένη; Η μικρή σε όγκο λογοτεχνική του παραγωγή; Ή μήπως η αποκοπή του από την ελληνική παράδοση, ο ιδιότυπος (κυρίως πνευματικός) κοσμοπολιτισμός του και η προσήλωσή του σε εσωτερικά τοπία όπου καραδοκούν το παράδοξο, το αλλόκοτο, το αναπάντεχο και το φανταστικό;

Σελιδοδείκτης 29.02.2016

Σελιδοδείκτης 88ος

Κωστής Κορνέτης
Τα παιδιά της δικτατορίας
μετάφραση Πελαγία Μαρκέτου
εκδόσεις ΠΟΛΙΣ
Αθήνα 2015
 

γράφει η Ξένια Κουναλάκη

Τι σημαίνει χούντα

 

Λίγες σκέψεις, όπως τις διατύπωσα χθες στην παρουσίαση του βιβλίου του Κωστή Κορνέτη, «Τα παιδιά της δικτατορίας», που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες από τις Εκδόσεις Πόλις.

Θέλω να πω δυο λόγια καταρχάς για το πώς γνώρισα τον Κωστή, γιατί είναι λίγο μυθιστορηματική η συνάντησή μας. Έκανα ένα road trip στη Νέα Αγγλία τον Νοέμβριο του 2010 και πόσταρα φωτογραφίες στο Facebook. Ενώ βρισκόμουν λοιπόν κάπου στο Μόχοκ Τρέιλ, ακούγοντας Ντίλαν και Γκρέιτφουλ Ντεντ, μου στέλνει ένα μήνυμα ο Ηλίας Μαγκλίνης: «Δεν έρχεσαι στο Πρόβιντενς μεθαύριο που θα δώσω μια διάλεξη στο Μπράουν για την “Ανάκριση”;» Έτσι έγινε και έκανα μια παράκαμψη και βρέθηκα στο Ροντ Άιλαντ κι ένα παγωμένο απόγευμα άκουσα την ντροπαλή Πατρίσια, που μετέφρασε την «Ανάκριση» στα αγγλικά, να απαγγέλλει ίσως το πιο προκλητικό εδάφιο του βιβλίου του Ηλία, όπου η κόρη-σαδομαζοχίστρια καλλιτέχνις προσπαθεί να εκμαιεύσει από τον πατέρα της την πληροφορία για το εάν υπέστη σοδομισμό στη διάρκεια των ανακρίσεών του στα κρατητήρια της ΕΣΑ. Όλα αυτά σε μια μεγαλοπρεπή αίθουσα του Πανεπιστημίου, με διάφορα πορτρέτα πρυτάνεων και δωρητών στους τοίχους και μια έκδηλη αμηχανία ανάμεσα στους φιλέλληνες πιτσιρικάδες φοιτητές και τους καθωσπρέπει καθηγητές του Ivy League ιδρύματος να προσπαθούν να κρύψουν το σοκ τους. Και τον ίδιο τον συγγραφέα να υπομειδιά πονηρά. Κάπως έτσι το θυμάμαι. Νομίζω, χωρίς να το ξέρω σίγουρα, ότι υπήρξε στην επιλογή του κομματιού μια συνωμοσία προβοκατόρων, του Μαγκλίνη και του Κορνέτη, που δίδασκε τότε στο τμήμα Ιστορίας του Μπράουν. Μετά πήγαμε όλοι μαζί και φάγαμε και έπαθα αμέσως αυτό που, χωρίς να ξέρω έναν άνθρωπο, μου φάνηκε τόσο οικείος, τόσο ιδεολογικά συγγενής, που ήταν σαν να τον ήξερα από πάντα, σαν να είχαμε τις ίδιες καταβολές, λες και μας κοίμιζαν οι γονείς μας με τα ίδια αριστερά ανέκδοτα και τις αφηγήσεις για τη χούντα και τον αντιδικτατορικό αγώνα. Το ίδιο έπαθα και με το βιβλίο του, λοιπόν.

Σελιδοδείκτης 22.02.2016

  

Σελιδοδείκτης 87ος

Βίκτορ Σερζ

Αναμνήσεις ενός επαναστάτη

μετάφραση Ρεβέκκα Πέσσαχ

επιμέλεια Στέφανος Ροζάνης

εκδόσεις Scripta, Αθήνα 2008

"Θα στοχαστείς, θα αγωνιστείς, θα πεινάσεις"

γράφει ο Αναστάσης Βιστωνίτης

Υποθέτω ότι δύσκολα θα διαβάσει ο οιοσδήποτε με στοιχειώδη δημοκρατική ή και απλώς ανθρώπινη ευαισθησία τις Αναμνήσεις ενός επαναστάτη του Βικτόρ Σερζ και δεν θα νιώσει να τον πλημμυρίζει ένα κύμα αγανάκτησης - ή πικρίας, αν είναι αριστερός. 

Ας πω λοιπόν εκ των προτέρων ότι πρόκειται για συγκλονιστικό έργο: ως χρονικό, ως αφήγηση και ως τεκμήριο μιας άγριας εποχής που τα κοινωνικά της δεδομένα παραμορφώθηκαν, η ιστορία της χαλκεύτηκε και η αλήθεια παρουσιάστηκε ως άθροισμα περιστατικών ενός τερατώδους αστυνομικού μυθιστορήματος. Οι ιστορικές ευθύνες όσων διαστρέβλωσαν την ιστορία του κόσμου μας στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα δεν έχουν ακόμη πλήρως αποδοθεί. Οι ερευνητές φέρνουν στο φως ολοένα περισσότερα νέα στοιχεία που αποκαλύπτουν τι ακριβώς είχε συμβεί και για ποιους λόγους παραχαράχθηκαν γεγονότα και ιδέες. Γι' αυτό και δεν είναι τυχαίο ότι στη χώρα μας το βιβλίο του Σερζ βρίσκει χώρο υποδοχής 63(!) χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση στη Γαλλία. Αποτελεί φυσικά θέμα ενός άλλου κειμένου γιατί κορυφαίοι ρώσοι ποιητές και πεζογράφοι, όπως η Αχμάτοβα, ο Μαντελστάμ, ο Πλατόνοφ κ.ά., μόλις την τελευταία δεκαετία έχουν αρχίσει να μεταφράζονται κάπως συστηματικά στη χώρα μας. Αυτοί ήταν οι «αντιδραστικοί». Ο Σερζ ήταν ο «τροτσκιστής». Ούτως ή άλλως, σύμφωνα με το σταλινικό πνεύμα, όλοι τούτοι έβραζαν στο ίδιο καζάνι. «Τι μπρόκολα, τι λάχανα». 

Σελιδοδείκτης 15.02.2016

Σελιδοδείκτης 86ος

Νικόλας Σεβαστάκης 

Άντρας που πέφτει

εκδόσεις ΠΟΛΙΣ

Αθήνα 2015

"Άντρας που πέφτει" του Νικόλα Σεβαστάκη

γράφει ο Κυριάκος Αθανασιάδης

Δέκα μέρες τον έτρωγε η σκέψη του σημειώματος με τα λόγια αποχαιρετισμού. Άνθρωπος που έγραφε μια ζωή υπηρεσιακά σημειώματα, έπρεπε να βάλει επιτέλους κάποιο ύφος στο χαρτί. Είχε σχεδιάσει να το αφήσει δίπλα στην ψωμιέρα, μέσα σ’ έναν γαλανόλευκο φάκελο. Μόνο η αρχή όμως φαινόταν εύκολη:

Αγαπημένη μου Μαριάννα [κάτι τέτοιο]                                                       

Ύστερα όμως; Είχε τα κότσια να γράψει επιτέλους την αλήθεια ή θα κρυβόταν και από το ίδιο του το τέλος;

[«Ο αυτόχειρας της βροχής», σσ. 31-32].

Στη δεύτερη συλλογή διηγημάτων του, ο Νικόλας Σεβαστάκης εξακολουθεί να σμιλεύει την ίδια φόρμα που εγκαινίασε με την προηγούμενη συλλογή του, τη «Γυναίκα με ποδήλατο» (επίσης από τις Εκδόσεις Πόλις), επιμένοντας στο ίδιο στυλ και οξύνοντάς το, εκείνο τον τρόπο που θέλει να αποσπάς από την (καθημερινή, προσωπική) ιστορία κομμάτια, χοντρές ή πιο φίνες φέτες, και να τις παρουσιάζεις ολόκληρες μεν και ταυτόχρονα αποκομμένες από τον κορμό τους —αυτό βέβαια είναι εν πολλοίς και ο ορισμός του διηγήματος—, χωρίς να νοιάζεσαι τόσο να διηγηθείς μία υπόθεση, όσο να αφηγηθείς, όχι μόνο για την καθαυτό χαρά της αφήγησης, αλλά και για να ακουστεί αυτή το πολύ συγκεκριμένο, κρύφιο, απελευθερωτικό τρέμουλο των πολύ δυνατών συναισθημάτων. 

Σελιδοδείκτης 08.02.2016

Σελιδοδείκτης 85ος

Henry James
Το Αυθεντικό
μετάφραση: Αντώνης Πέρης
σχέδια: David Lhomme
εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2010

Η απόλυτη παρακμή του αυθεντικού
γράφει ο Βασίλης Πατσογιάννης

Μέσα στους σωρούς της ευπώλητης πεζογραφικής πλημμυρίδας το ολιγοσέλιδο «Αυθεντικό» ξεχωρίζει τόσο για το φροντισμένο της έκδοσης όσο και για την ταυτότητα του συγγραφέα του. Ο Χένρυ Τζαίημς μπορεί για πολλούς να είναι ένας τυπικός εκπρόσωπος του ρεαλιστικού μυθιστορήματος του 19ου αιώνα, παράλληλα, όμως, και δυνάμει της τελευταίας δημιουργικής του περιόδου, είναι ο προπομπός του σαρωτικού μοντερνισμού που θα μεταβάλει μέχρι αποδιαρθρώσεως το μυθιστορηματικό είδος κατά τον 20ό αιώνα. Ενας προπομπός που επισκιάστηκε ίσως από όλα όσα κοσμογονικά προανήγγειλε και επακολούθησαν. Με αυτά τα τελευταία, μείζονα έργα του Τζαίημς -αμετάφραστα ακόμη-, αισθάνεται ο Ελληνας αναγνώστης ότι έχει ανοιχτούς λογαριασμούς.

Σελιδοδείκτης 01.02.2016

Σελιδοδείκτης 84ος

Μαρλένα Πολιτοπούλου

Η Πηνελόπη των τρένων

εκδόσεις Μεταίχμιο

Αθήνα, 2015

Έγκλημα στη Γερμανία

γράφει ο Φίλιππος Φιλίππου

Η Μαρλένα Πολιτοπούλου (Αθήνα, 1950) εδώ και χρόνια υπηρετεί με συνέπεια την αστυνομική λογοτεχνία. Το 1999 εξέδωσε το μυθιστόρημα Ο κύριος Μάριος μετάνιωσε αργά, όπου εμφανίστηκε για πρώτη φορά ο Παύλος Γ., ο ήρωάς της. Πρόκειται για έναν αρχιτέκτονα με «γονίδια ντετέκτιβ», ο οποίος συνεργάζεται με την Αστυνομία ως σκιτσογράφος και διατηρεί τον ρόλο ειδικού συμβούλου στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών. Ο πατέρας του, τέως διοικητής Ασφαλείας, του έχει αφήσει το αρχείο του με μια σειρά ανεξιχνίαστες υποθέσεις. 

Σελιδοδείκτης 25.01.2016

Σελιδοδείκτης 83ος

Δήμος Τσαντίλης
Κρήτη, μια ήπειρος σ’ ένα νησί

Εκδόσεις: Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης
- Πανεπιστήμιο Κρήτης
Ηράκλειο, 2014
 
γράφει η κ. Ιωάννα Α. Σουλφέρη
Κρήτη, μια ολόκληρη ήπειρος

 

Δήλωση πρώτη: χωρίς να έχω καμία σχέση αίματος με την Κρήτη, αισθάνομαι για το νησί το δέσιμο που αισθάνονται οι Κρήτες για αυτό και την νοσταλγώ τόσο ώστε να είναι οδυνηρή η παρατεταμένη απουσία μου από εκεί.

Δήλωση δεύτερη: τον Δήμο Τσαντίλη που υπογράφει το βιβλίο «Κρήτη: μια ήπειρος σε ένα νησί» δεν τον γνωρίζω προσωπικά αλλά στο πόνημά του αναγνώρισα τόσο αγαπημένους τόπους (Ροδάκινο, Αγιο Παύλο...) όσο και φωτογραφίες από δουλειές φίλων βιολόγων που ειδικεύονται σε διάφορα πεδία.

Σελιδοδείκτης 18.01.2016

Σελιδοδείκτης 82ος

Γιασμίνα Χάντρα

ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΚΤΥΠΗΜΑ

μετάφραση: Γιάννης Στρίγκος

εκδόσεις Καστανιώτης

Αθήνα, 2006

Τρομοκρατικό κτύπημα

γράφει η Μαρία Βρέντζου

Συγγραφέας του βιβλίου «Τρομοκρατικό χτύπημα» είναι ο αλγερινής καταγωγής Μοχάμεντ Μουλεσεχούλ, ο οποίος ξεκίνησε να γράφει ως στρατιωτικός με το γυναικείο ψευδώνυμο Γιασμίνα Χάντρα, το οποίο και διατήρησε αφού εγκατέλειψε την στρατιωτική του θητεία για να αφιερωθεί στη γραφή. Βασικός ήρωας του μυθιστορήματος είναι ο Αμίν Ζααφαρί, Παλαιστίνιος, που έχει πάρει την ισραηλινή υπηκοότητα και για πολλά χρόνια ζει στο Τελ Αβίβ. Πετυχημένος χειρουργός και αυτοδημιούργητος αποτελεί υπόδειγμα ένταξης Άραβα στην ισραηλινή κοινωνία, καθώς απολαμβάνει διακρίσεις, φήμη κι επιτυχία. Είναι παντρεμένος εδώ και 15 χρόνια με την Σιχέμ και ζουν σε μια υπέροχη μονοκατοικία σε μια απ’ τις πιο αριστοκρατικές συνοικίες της πόλης, ο τραπεζικός τους λογαριασμός είναι αρκετά παχυλός και κάνουν παρέα με σημαντικά πρόσωπα, όπως αρχηγούς του πολιτικού και στρατιωτικού χώρου, αλλά και διάσημους καλλιτέχνες. 

Σελιδοδείκτης 11.01.2016

Σελιδοδείκτης 81ος

ΙΤΑΛΟ ΣΒΕΒΟ
Σύντομο αισθηματικό ταξίδι
μετάφραση: Ήβη Καζαντζή
εκδόσεις Σοκόλη Αθήνα 2007  

Εσωτερικές αναζητήσεις

γράφει η Χρύσα Σπυροπούλου

Ο Ιταλο Σβέβο (1861, Τεργέστη-1928) καθιερώθηκε με το σπουδαίο μυθιστόρημά του Η συνείδηση του Ζήνωνα. Σ' αυτό, ο ήρωάς του, ένας μεσήλικας, προσπαθεί να λύσει τα υπαρξιακά και συναισθηματικά του προβλήματα κάνοντας ψυχανάλυση. Αλλά και στο Σύντομο αισθηματικό ταξίδι, μια ημιτελή νουβέλα που γράφτηκε λίγο πριν από τον αιφνίδιο θάνατό του από αυτοκινητικό δυστύχημα, ο ηλικιωμένος πρωταγωνιστής περνά την προσωπική του κρίση. Νιώθει κουρασμένος εξαιτίας των οικογενειακών υποχρεώσεών του και επιθυμεί να ζήσει έντονα, να απολαύσει την ελευθερία του, έστω για λίγο, μακριά από τις έγνοιες και τις σκοτούρες της οικογένειας, μακριά από τη γυναίκα του. Η ευκαιρία δίνεται όταν ταξιδεύει με το τρένο μόνος του από το Μιλάνο στην Τεργέστη. Σ' αυτήν τη διαδρομή η συναισθηματική πορεία του ήρωα περνά από πολλές διακυμάνσεις. Η ανάγκη του να απομακρυνθεί από το οικείο περιβάλλον τού δημιουργεί ένταση, μια γλυκιά αναστάτωση, αλλά παράλληλα και ενοχές κάθε φορά που σκέφτεται τη γυναίκα του.

Σελιδοδείκτης 04.01.2016

Σελιδοδείκτης 80ος

Ανδρέας Παππάς
Στις ρίζες του εθνολαϊκισμού
50+1 κείμενα (1975-2015)
εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2015


γράφει ο Απόστολος Σπυράκης

Για την Αριστερά μιλά κατά κύριο λόγο σ’ αυτό το βιβλίο ο Ανδρέας Παππάς, την Αριστερά του Ζαν Ζωρές, που τον σκότωσε κάποιος νεαρός υπερπατριώτης έξω απ’ τα γραφεία της Humanité επειδή αντιτάχθηκε μέχρι την τελευταία του πνοή στον πόλεμο που έμελλε να κηρυχτεί μόλις δυο μέρες μετά τον θάνατό του, την Αριστερά του Λεόν Μπλουμ, που κυβέρνησε μόνο έναν χρόνο μέσα στην εκρηκτική ατμόσφαιρα του τέλους της δεκαετίας του ’30, τότε που το φάντασμα του ναζισμού απλωνόταν σ’ όλη την Ευρώπη, του Λεόν Μπλουμ, που υπηρέτησε τις ιδέες του ακόμα κι όταν οδηγήθηκε στο κολαστήριο του Μπούχενβαλντ κατασυκοφαντούμενος ως λακές της μπουρζουαζίας από τους ηγέτες του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γαλλίας, τη σοσιαλδημοκρατική Αριστερά, που δυσφημίστηκε με κάθε τρόπο από τους φανατικούς αγκιτάτορες του επαναστατικού βολονταρισμού, την Αριστερά του Βίλι Μπραντ και του Ούλοφ Πάλμε, του Λεωνίδα Κύρκου και του Άγγελου Ελεφάντη, του Άρη Αλεξάνδρου και του Χρόνη Μίσσιου, του Αντρέι Βάιντα και του Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ.

Σελιδοδείκτης 28.12.2015

Σελιδοδείκτης 79ος

Ζυράννα Ζατέλη

Περσινή αρραβωνιαστικιά

Εννιά ιστορίες

[προσφορά με την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 15-17.08.2014]

γράφει ο Γρηγόρης Μπέκος  

 

Η αρχή του ζατελικού σύμπαντος  

Η πρώτη συλλογή διηγημάτων της Ζυράννας Ζατέλη "Περσινή αρραβωνιαστικιά"

Έχουν περάσει τριάντα χρόνια από το 1984, από τότε δηλαδή που η Ζυράννα Ζατέλη εμφανίστηκε επισήμως στα ελληνικά γράμματα εκδίδοντας το πρώτο της βιβλίο· ήταν 33 ετών και μόνο τότε καταπάτησε το ηλικιακό ορόσημο που η ίδια είχε θέσει στον εαυτό της. Πρόκειται για τη συλλογή διηγημάτων «Περσινή αρραβωνιαστικιά», η οποία περιλαμβάνει εννέα ιστορίες που αλληλοεισχωρούν η μία στην άλλη, και όλες μαζί αποτελούν - θα λέγαμε σήμερα, με την απόσταση που έχει χαράξει ο καιρός - το σαγηνευτικό προανάκρουσμα της έλευσης ενός λογοτεχνικού σύμπαντος μυσταγωγικής παραφοράς και ολιστικής δύναμης που όμοιό του, από τη Μεταπολίτευση τουλάχιστον και εντεύθεν, δεν υπάρχει στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία.

Σελιδοδείκτης 21.12.2015

 Σελιδοδείκτης 78ος

Κώστας Σημίτης
Δρόμοι Ζωής
εκδόσεις ΠΟΛΙΣ 
Αθήνα, 2015 

γράφει ο Πάσχος Μανδραβέλης

Δρόμοι ζωής και πολιτικής του Κ. Σημίτη

Ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης προστάτευσε όσο κανείς άλλος την προσωπική του ζωή, κάτι που τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης σεβάστηκαν διαχρονικά. Ακόμη και η προ της πρωθυπουργίας πολιτική του ιστορία είναι εν πολλοίς άγνωστη στο ελληνικό κοινό. Μόνο οι παλιότεροι και οι μυημένοι ξέρουν από ακριτομυθίες, τις διώξεις της οικογένειάς του από το μετεμφυλιακό κράτος, την αντιστασιακή του δράση κατά τη διάρκεια της χούντας –«Ο βομβιστής που έγινε πρωθυπουργός»– τη συμμετοχή του στη «Δημοκρατική Αμυνα» και στο ΠΑΚ. Αλλά ακόμη και σ’ αυτούς μπορεί να διαφεύγει το γεγονός πως όταν πήρε ως υπουργός τον φάκελό του στην Ασφάλεια, διαπίστωσε ότι τον παρακολουθούσαν ως ύποπτο για συμμετοχή στην τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη»!

Σελιδοδείκτης 14.12.2015

Σελιδοδείκτης 77ος

Λεωνίδας Κύρκος

Εκ βαθέων

επιμέλεια Πέτρος Παπασαραντόπουλος

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ

Θεσσαλονίκη 2009

γράφει ο Νίκος Μαραντζίδης

Ο Νέστορας της Αριστεράς

Ο Λεωνίδας Κύρκος διαμόρφωσε, άθελά του προφανώς, μια σχέση πατρική αλλά και αντιφατική με πολλούς από τη δική μου γενιά. Για τους 40άρηδες και 50άρηδες «πρώην ρηγάδες», το πρόσωπο του Κύρκου ταυτίστηκε με την παρουσία του ΚΚΕ εσωτερικού στην πολιτική ζωή της μεταπολίτευσης.

«Ρηγάς» και εγώ της δεκαετίας του ΄80, δεν ήμουν από τους «κυρκικούς». Οι ευαισθησίες μου επηρεάστηκαν πολύ περισσότερο από την, ανατρεπτική για την εποχή εκείνη, σκέψη του Μιχάλη Παπαγιαννάκη- λυπάμαι βαθιά, μόνο που δεν πρόλαβα να του το πω. Με ενοχλούσε, σχεδόν με εξόργιζε, που ο Λεωνίδας, όπως τον φωνάζαμε όλοι, ήταν ταυτόχρονα αφοσιωμένος στην κομμουνιστική του ταυτότητα και στην (συναισθηματική κυρίως) προάσπιση του παρελθόντος αλλά και του παρόντος του Κομμουνισμού (με εξόργιζε ιδιαίτερα η ανοχή του απέναντι στον ολοκληρωτισμό και τη βαρβαρότητα του Τσαουσέσκου). Επιπλέον, η πεισματάρικη προσήλωσή του στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς και το δημοκρατικό παιχνίδι άφηνε ακάλυπτη τη νεανική μου ορμή και αφέλεια. Αν για το πρώτο είχε άδικο (το κατανόησε εξάλλου σταδιακά ο ίδιος), η στάση του στο δεύτερο ζήτημα υπήρξε για όλους εμάς που είχαμε την τύχη να περάσουμε «τα καλύτερά μας χρόνια» στους κόλπους της ανανεωτικής Αριστεράς του ΄70 και του ΄80 ένα μεγάλο μάθημα. Ο Κύρκος υπήρξε συστηματικά αρνητής, οποιασδήποτε μετάθεσης της πολιτικής αντιπαράθεσης πέρα από το πεδίο των δημοκρατικών και κοινοβουλευτικών θεσμών. Για το μάθημα αυτό, εγώ προσωπικά τού είμαι ευγνώμων.