ελλάδα, η μεγάλη χαμένη των δημογραφικών εξελίξεων

 

Σωτήριες για την Ευρώπη οι μεταναστευτικές ροές.
Οι εκτιμήσεις της Eurostat για την πληθυσμιακή εξέλιξη
στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 28 και στα κράτη-μέλη της

γράφει ο Γρηγόρης Τσιούκαςδιδάκτωρ Νομικής του ΑΠΘ 

με εξειδίκευση στο δίκαιο κατάστασης αλλοδαπών

Με αφορμή την τρέχουσα προσφυγική κρίση και τη μεγάλη αύξηση των μεικτών μεταναστευτικών ροών που σημειώθηκε το 2015 τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην ΕΕ, σκόπιμο είναι να ανατρέξει κανείς στις στατιστικές και τις προβλέψεις της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας (Eurostat) σχετικά με το δημογραφικό ζήτημα στην ΕΕ και τα κράτη μέλη της και πως αυτό αναμένεται να επηρεαστεί στον ένα ή τον άλλο βαθμό από την εξέλιξη των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών.[1] 

Μια τέτοια προσφυγή στις μελέτες της Eurostat είναι σκόπιμη ανεξάρτητα από τα πολιτικά συμπεράσματα ή τις πολιτικές προτάσεις στις οποίες μπορεί να καταλήξει για σειρά κρίσιμων –και εν τέλει υπαρξιακού χαρακτήρα για την ίδια την ΕΕ και τα κράτη μέλη της– θεμάτων, από τη στάση απέναντι στην τρέχουσα συγκυρία του μεταναστευτικού/προσφυγικού ζητήματος, έως το μέλλον του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος αλλά ακόμη και τον πυρήνα του αξιακού και πολιτειακού μοντέλου της ΕΕ.

Είναι επίσης σκόπιμη ανεξάρτητα από τις όποιες μεθοδολογικού χαρακτήρα επιφυλάξεις ή τα εύλογα ερωτήματα ως προς τον βαθμό εγκυρότητας των στοιχείων και προβλέψεων που υιοθετεί η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία. Και αυτό γιατί σε κάθε περίπτωση τα όποια πολιτικά συμπεράσματα και οι συνακόλουθες πολιτικές προτάσεις για τα ζητήματα που αναδεικνύονται από τις εν λόγω μελέτες είναι αναγκαίο να εδράζονται σε δεδομένα. Την ίδια στιγμή, όσες επιφυλάξεις και να έχει κανείς για την εγκυρότητα των δεδομένων αυτών, ιδίως μάλιστα για τις προβολές εξέλιξής τους στο μέλλον, δεν παύουν να αποτελούν στοιχεία υπαρκτών και δύσκολα αμφισβητούμενων τάσεων. Τάσεων που ακόμη και αν δεν επαληθευτούν πλήρως αποτυπώνουν, ωστόσο, μεγέθη που οφείλει κανείς να λάβει πολύ σοβαρά υπόψη του και να μην τα παρακάμψει με ευκολία.[2]

Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής στατιστικής αρχής ο συνολικός πληθυσμός της ΕΕ των 28 κρατών-μελών ανέρχεται σήμερα σε περίπου 508 εκατομμύρια ανθρώπους. Ο αντίστοιχος αριθμός στις ίδιες χώρες το 1960 ήταν της τάξης των 406 εκατομμυρίων. Τα τελευταία 50 χρόνια υπήρξε δηλαδή μια αύξηση του πληθυσμού περίπου 102 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ο ρυθμός της αύξησης αυτής ανερχόταν το 1960 σε περίπου 3,3 εκ. ετησίως και έχει σήμερα μειωθεί σημαντικά, ανερχόμενος το 2014 σε περίπου 1,1 εκ. Περαιτέρω, η αύξηση του πληθυσμού το 2014 οφειλόταν μόλις κατά 200.000 περίπου σε φυσική αύξηση (νέες γεννήσεις) και κατά 900.000 περίπου σε αφίξεις μεταναστών που πρακτικά σημαίνει ότι το 85% της συνολικής αύξησης του πληθυσμού το 2014 οφειλόταν κατά κύριο λόγο σε θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο.[3]

Προσφυγικό: Δοκιμασία για τον ανθρωπισμό μας

γράφει η Ρούλα Καστρινάκη

Καθημερινά 42.000 συνάνθρωποι εγκαταλείπουν τη μακροχρόνια εμπόλεμη χώρα τους (Συρία, Ερυθραία, Σομαλία, κ.λπ.) και παίρνουν τον δρόμο της προσφυγιάς. Οι περισσότεροι έχουν σαν προορισμό χώρες της βορείου Ευρώπης, όπως Γερμανία (39% των αιτήσεων ασύλου, Γαλλία 7%,  Σουηδία, κ.λπ.). Σε χώρες σαν τον Λίβανο που συνορεύει με τη Συρία, το 1/3 του πληθυσμού είναι πρόσφυγες. Πολλοί από αυτούς φιλοξενούνται σε παραπήγματα που φιλοξενούσαν  παλαιότερα τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες του πολέμου. Πάνω από 1.000.000 Σύροι βρίσκονται σε κέντρα προσφύγων στην Ιορδανία. Συνολικά περίπου 10.000.000 Σύροι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους και διαμένουν είτε σε άλλες περιοχές μέσα στη Συρία είτε εκτός Συρίας.

Θέλω να με ξυπνάτε τις νύχτες

γράφει η Νόνη Καραγιάννη

Τον τελευταίο χρόνο ξυπνάω πια πολύ συχνά τις νύχτες. Είναι αυτός ο γνωστός ήχος του μηνύματος στο κινητό και το φως στην οθόνη που αναβοσβήνει κάθε φορά που κάτι «έκτακτο» έχει συμβεί μέσα στη νύχτα. Μήνες τώρα, πριν απλώσω το χέρι μου για να πιάσω το κινητό είναι σαν να ξέρω τι θα διαβάσω: «Επιχείρηση του λιμενικού για τη διάσωση προσφύγων, ανασύρθηκαν πτώματα από τη θάλασσα, ανάμεσα τους και παιδιά». Δεν θυμάμαι πόσα τέτοια μηνύματα έχω πάρει. Δεν θυμάμαι για πόσους πνιγμένους έμαθα μέσα στη νύχτα, ντρέπομαι που δεν μπορώ να μετρήσω για πόσα κορμάκια παιδιών που ξεβράστηκαν στα παράλια, ξύπνησα πριν από το ξημέρωμα.

Τις τελευταίες ημέρες τα μηνύματα έχουν αραιώσει, όχι γιατί η θάλασσα έπαψε να ξεβράζει σώματα ανθρώπων, όχι γιατί αυτό το πέρασμα του θανάτου από τα τουρκικά παράλια στα ελληνικά νησιά, έγινε λιγότερο επικίνδυνο. Τα μηνύματα αραίωσαν ίσως γιατί «οι πηγές» μου έπαψαν να αξιολογούν αυτές τις ειδήσεις ως «ειδικής σημασίας». Ισως πάλι γιατί περιμένουν να ξημερώσει για να δουν το σύνολο των ανθρώπινων απωλειών.