Σελιδοδείκτης 90ος
Αντρέας Φραγκιάς
Λοιμός
εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ
Αθήνα 1998
γράφει ο Δημήτρης Παλάζης
Ο Λοιμός του Αντρέα Φραγκιά (1921-2002)
αρχίζει και τελειώνει στο ζόφο, στην έλλειψη διεξόδου, στην απίστευτη
παράνοια ενός σωφρονιστικού συστήματος. Ο ίδιος ο συγγραφέας έχει
περάσει από την Ικαρία και τη Μακρόνησο πληρώνοντας φόρο για τα πολιτικά
του φρονήματα και την αντιστασιακή του δράση. Η αναφορά όμως στο
ιστορικό και βιωματικό υλικό αποτελεί μόνο το πλαίσιο και την αφορμή για
τη μυθοπλασία του Λοιμού.
Ο συγγραφέας ταχυδρομεί την
αφήγησή του απ’ την κόλαση. Η λογική έχει περιοριστεί στο ελάχιστο. Όλος
ο πληθυσμός των κρατουμένων σαν ένα σώμα αισθάνεται τις πληγές του που
είναι και πληγές του καθενός. Οι καταστάσεις είναι στα όρια της
ανθρώπινης αντοχής. Όμως: «Η αντοχή δεν έχει μέτρο για να ξέρεις κάθε
φορά πόση διαθέτεις και πώς να την ξοδέψεις». Η εξουθένωση είναι
ψυχοσωματική. Βασανιστήρια στο σώμα, βασανιστήρια στην ψυχή. Διπλή
εξουθένωση. Άλλοι τραυματίζονται βαριά, άλλοι πεθαίνουν, τρελαίνονται,
αυτοκτονούν. Ο ένας υποπτεύεται τον άλλο για καρφί: «εδώ υπάρχουν
χιλιάδες μάτια που παρακολουθούν και εποπτεύουν. Κεντρικοί,
συμπληρωματικοί, βοηθητικοί, εφεδρικοί, πλάγιοι, φανεροί και αόρατοι
οφθαλμοί, με οπτική ειδίκευση και ορισμένο έργο». «Ποινές, χρέη, επειδή
δεν χειροκρότησες, τόσα γιατί παρακολούθησες αδιάφορα την ομιλία,
διπλάσια γιατί δεν προσήλθες αυθορμήτως στην εργασία σου, τριπλάσια
γιατί στο βλέμμα σου υπήρχε η ύβρις…». Η προστατευτική μοναχικότητα
συγκρούεται με την ανάγκη για κοινωνικότητα.
