Το παιχνίδι με τον Μανούσο Φάσση

γράφει η Βενετία Αποστολίδου

 

Το 1980 ο Αναγνωστάκης σύστησε στο αναγνωστικό κοινό την ποιητική του περσόνα, τον Μανούσο Φάσση, μέσα από την «Παιδική Μούσα», μια συλλογή με έμμετρα, ομοιοκατάληκτα σατιρικά ποιήματα. Το 1987 εκδίδει το βιβλίο «Ο ποιητής Μανούσος Φάσσης». Η ζωή και το έργο του, μια παρωδία φιλολογικού δοκιμίου, όπου παρουσιάζει τη ζωή και το έργο του φανταστικού του φίλου και ποιητή Μανούσου Φάσση, σατιρίζοντας πλευρές της πολιτικής, κοινωνικής και ερωτικής ζωής αλλά και πλευρές του λογοτεχνικού συστήματος όπως η κριτική, η φιλολογία και πρωτίστως ο ρόλος του ποιητή. Κατασκευάζονται έτσι δύο ολοκληρωμένα ποιητικά πορτρέτα. Από τη μια μεριά ενός ευφυούς, κυνικού, με σημαντικές ποιητικές αρετές Φάσση, ο οποίος, περισσότερο από ιδιοσυγκρασία και λιγότερο από ιδεολογία, δεν θέλει να ενσωματωθεί (μέσω του ελεύθερου στίχου και της πολιτικοποίησης) κατ' αρχάς στην Πρώτη Μεταπολεμική Γενιά και κατόπιν στο λογοτεχνικό σύστημα. Από την άλλη μεριά έχουμε έναν mainstream ποιητή της Πρώτης Μεταπολεμικής, ο οποίος κατακρίνει επισήμως τον Φάσση για τη στάση του, όμως τον λοξοκοιτάζει και με λίγη ζήλια για την ελευθερία του. Ο συγγραφέας του βιβλίου γίνεται κριτής της ποίησής του και τολμά να τη βάλει στον πάγκο του χασάπη και με τα δύο της σκέλη, του Αναγνωστάκη και του Φάσση, κατεδαφίζοντας τη μία με τη βοήθεια της άλλης. Και τούτο βέβαια αποτελεί την κορύφωση του κριτικού του έργου και την ουσία της πολιτισμικής παρέμβασης την οποία πάντοτε επιδίωξε.

Η κ. Βενετία Αποστολίδου είναι καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο ΑΠΘ. 

 

Σημείωση:

Μανόλης Αναγνωστάκης: Ο ποιητής και η πολιτεία του
Αφιέρωμα, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη), Τετάρτη 9 Δεκεμβρίου, 7.00 μ.μ.
Μιλούν: Ευριπίδης Γαραντούδης, Νάσος Βαγενάς, Γιώργος Ζεβελάκης, Λάκης Παπαστάθης.
Συντονίζει η Χριστίνα Ντουνιά.

 

Δείτε στην εφημερίδα το ΒΗΜΑ κείμενα σχετικά με το αφιέρωμα

Κατοικούσα τότε... V

Κατοικούσαμε τότε στην γειτονιά. Μικρό παιδί με την οικογένεια μου. Μοσχοβολούσε εφτάζυμο και παιχνίδι. Το σπίτι του γιατρού, ο μεγάλος δρόμος, η Μαρία, τα σκαλάκια για το άγνωστο.

Αυτή είναι όλη μου η ζωή. Κρατήθηκα, αλλά τα ανέβηκα.

Το ημερολόγιο έγραφε 06 Δεκεμβρίου του 2015

Σελιδοδείκτης 07.12.2015

Σελιδοδείκτης 76ος

Ξένια Καλογεροπούλου
Γράμμα στον Κωστή
εκδόσεις Πατάκη
Αθήνα, 2015

γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Μίλησε μνήμη

Νομίζω πως ο άνθρωπος από τότε που απέκτησε τη γνώση της Μνήμης, θέλησε και να επικοινωνεί με άλλους ανθρώπους για να μοιράζετε με αυτούς συναισθήματα και γεγονότα που τον διαμόρφωναν, τον συγκινούσαν, ενεργοποιούσαν την δόμηση της ολότελα δικής του προσωπικότητας. Μια μορφή τέτοιας υφής επικοινωνίας είναι και η λογοτεχνία –τόσο ως πράξη συγγραφής, όσο και ως πράξη ανάγνωσης.

Γράφω γιατί θέλω να έρθω σε επαφή με άλλους. Διαβάζω και για να κατανοήσω τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων. Αν αυτές οι σκέψεις γίνουν αποδεχτές, τότε θα πρέπει να ομολογήσουμε πως το είδος εκείνο του λογοτεχνικού κειμένου που απόλυτα θέλει να ικανοποιήσει και τον συγγραφέα του και τον αναγνώστη του, είναι η αυτοβιογραφία.

Τα δεύτερα, δικά μου! [06.12.2015]

Οι ήσυχες μέρες είναι ένας μεγάλος μύθος. Ένας έρωτας  θα έρθει στη ζωή σου. Μια κληρονομιά. Ένας θάνατος. Μια ελπίδα. Μια μετακόμιση, μιαν αναστάτωση, μια τρικυμία. 

Στον έρωτα και στον θάνατο αδύναμος

Στην κληρονομιά ανέτοιμος

Στην ελπίδα ανοικτός, στην μετακόμιση μόνος

Στην αναστάτωση ακμαίος

Στην τρικυμία στην στεριά. 

ΥΓ. Διαβάζουμε πάντα την Μαργαρίτα

Α.ΣΤΕΓΟΣ 06.12.2015

στην  καθηγήτρια Κ.

Τι ωραία αίσθηση
Η καπνοσακούλα μου γεμάτη

Ένα πανεπιστήμιο της ελληνικής περιφέρειας το 2025

γράφει ο Κώστας Τσαούσης

Πώς μπορεί ένα Πανεπιστήμιο – και δη, ένα περιφερειακό Πανεπιστήμιο- να βγάζει χρήματα πέραν της κρατικής ενίσχυσης; Πώς μπορεί ένα τέτοιο Πανεπιστήμιο να μπορεί να σταθεί στον διεθνή ανταγωνισμό στη βάση των δικών του δυνάμεων αλλά και να λειτουργήσει ως καταλύτης για την υπόθεση της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης, συνδυάζοντας το ακαδημαϊκό περιβάλλον και την ερευνητική δραστηριότητας με τα πλεονεκτήματα του τόπου που το φιλοξενεί;

Απαντήσεις σε τέτοιου είδους ερωτήματα και προβληματισμούς βρήκα στο κείμενο –πρόταση 4 καθηγητών που διεκδικούν την ευθύνη της Πρυτανείας στις εκλογές που γίνονται στις 15 Δεκεμβρίου στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Η ομάδα των τεσσάρων καθηγητών (Ο. Ζώρας, Ι. Καρακάσης, Κ. Σπανουδάκης, Γ. Τσιρώνης) έχει ανεβάσει στο διαδίκτυο ένα κείμενο-πρόταση για τη στρατηγική ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Κρήτης (ΠΚ) την επόμενη 10ετία.  

Ζήτημα προσωπικής αξιοπρέπειας

Επίκαιρη ερώτηση προς τον Υπουργό Εσωτερικών & Διοικητικής Ανασυγκρότησης κατέθεσε ο βουλευτής Ηρακλείου με Το Ποτάμι, Σπύρος Δανέλλης, σε σχέση με το θέμα της ουσιαστικής υιοθέτησης και προώθησης της αποτέφρωσης των νεκρών από την Ελληνική Πολιτεία, σε αντιδιαστολή με τα όσα επιβάλλουν ποικίλα θρησκευτικά ή και άλλα συντεχνιακά συμφέροντα.

Παρότι η σχετική δημόσια συζήτηση έχει ξεκινήσει ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 και παρά το γεγονός ότι το ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο θεωρείται πλέον ολοκληρωμένο, εντούτοις σε ολόκληρη την επικράτεια δεν υπάρχει ούτε ένα αποτεφρωτήριο, με αποτέλεσμα να ταλαιπωρούνται, οι Έλληνες πολίτες που αποφασίζουν την καύση των νεκρών τους, σε μια δύσκολη για αυτούς στιγμή.

Περί κοινής λογικής

γράφει η Ρηγούλα Γεωργιάδου

Πάει κάμποσος καιρός τώρα που βλέπουμε να αναδύεται ένας όρος εν είδει νέου πολιτικού κατηγορήματος, μιας καινούργιας πολιτικής —όπως διεκδικεί η ίδια να είναι— ποιότητας, αν όχι ξεχωριστής ταυτότητας. Κάτω από τον όρο-ομπρέλα της κοινής λογικής, βλέπουμε να εκτυλίσσεται μία προσπάθεια που ίσως-ίσως φιλοδοξεί ακόμα και να συστήσει ένα νέο πολιτικό κόμμα. Όμως, καταρχάς, είναι η κοινή λογική πολιτικός όρος; Ή, ακόμα πρωτύτερα, τι ακριβώς είναι αυτή η περιβόητη κοινή λογική και πώς ορίζεται;

Αν παρατηρήσει κανείς προσεκτικά, βλέπει (πέρα από το ότι ο όρος τείνει για κάποιο λόγο να υποκαταστήσει τις έννοιες του ορθολογισμού και της μετριοπάθειας) πως ο επιθετικός προσδιορισμός μπορεί να ερμηνευτεί και με τις δύο έννοιες της λέξης «κοινός». Πρώτα-πρώτα, ως αυτός που ανήκει σε όλους (ή έστω σε πολλούς) και, κατά δεύτερον, σαν κάτι απλό, συνηθισμένο, σαν κάτι, με άλλα λόγια, αυτονόητο. Κι εδώ αρχίζει να ψυχανεμίζεται τον λάκκο που κρύβει η φάβα. Και να αναρωτιέται κατά πόσο αυτή η λογική είναι κάτι (α΄) απλό και αυτονόητο, του τύπου: «Ένα κι ένα κάνουν δύο», και (β΄) ίδιο κι απαράλλαχτο για όλους, ή έστω για πολλούς. Άραγε δεν είναι πλάνη, και κατά συνέπεια το αξίωμα δεν θεμελιώνεται ήδη από τη γέννησή του σε πλάνη, ότι αυτή η λογική μπορεί να είναι ίδια για όλους; Είναι, αλήθεια, δυνατόν να είναι η ίδια για όλους, να επέχει θέση καθολικού και ακατάρριπτου αξιώματος;

Πικροδάφνες

Δάκρυα ποτίζουν τις πικροδάφνες της πόλης
Στέκονται μόνες σε κάθε καιρό
Καμιά εποχή δεν προδώσαν
Μοναχικές στέκονται πάνω σε αρχαία τείχη.

Απλώνουν κλαδιά
Την Άνοιξη άνθη ανθίζουν
Έχουν τα μάτια χαμηλά
Αναζητούν
Το βλέμα δεν αγγίζουν.

Περνάνε οι καιροί
Το χώμα σκαλίζουν
Περνάνε οι καιροί
Εκείνες
Μόνες και μοναχικές
πίκρα αναβλύζουν.

Μοιάζουν με γυναίκες δυνατές
μοναχικές στην ερημιά τους.

Μια ομάδα συμφερόντων

γράφει ο Γιάννης Παντελάκης

Ο Μηνάς Χατζησάββας επιθυμούσε η σορός του ν' αποτεφρωθεί. Η επιθυμία του θα γίνει πραγματικότητα, αλλά σε κάποια άλλη χώρα. Στη δική μας, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί, δεν υπάρχει αποτεφρωτήριο. Φαντάζομαι πως υπάρχουν εκατοντάδες ή χιλιάδες ακόμα άνθρωποι που είχαν αυτήν την επιθυμία. Αλλά το ελληνικό κράτος δεν σέβεται ούτε καν τους νεκρούς του. Δεν θα επιλέξουν αυτοί πως θα φύγουν, θα επιλέξει αυτό. Και η επιλογή του κράτους βασίζεται στα κριτήρια μιας ομάδας συμφερόντων η οποία τα καθορίζει όλα αυτά. Το κράτος ακολουθεί την εκκλησία (η ομάδα συμφερόντων) και στο θέμα αυτό. Αν ήταν το μοναδικό, θα είχαμε ένα πρόβλημα. Είναι πολλά τα ζητήματα εκείνα που ένα ολόκληρο κράτος σέρνεται πίσω από τις επιλογές της ομάδας αυτής. Άρα, έχουμε πολλά προβλήματα.

Η ιστορία δημιουργίας αποτεφρωτηρίων δεν είναι καινούργια. Το πιο εντυπωσιακό σ' αυτήν είναι πως εδώ και αρκετά χρόνια υπάρχει και το νομικό πλαίσιο και οι προδιαγραφές εκείνες που προβλέπονται για τη δημιουργία αποτεφρωτηρίων. Αλλά, ουσιαστικά, είναι σαν να μην υπάρχουν. Υπάρχουν νόμοι, αλλά δεν εφαρμόζονται οι νόμοι, πόσες φορές το συναντάμε αυτό στην καθημερινότητά μας!

Θωμάς Γκόρπας Ο γιός του πρώην

ποιητικό ανθολόγιο

[μικρό αφιέρωμα -πέντε ποιήματα- στον Θ.Γκόρπα]

 

Ο γιός του πρώην

 

Ο μπαμπάς του υπήρξε ιδεολόγος

πήγε και ξαναπήγε εξορία

και τώρα τύπος και υπογραμμός

στην εκλεκτή του ενορία

τώρα ένας πρώην θλιβερός

άσσος στις συμβουλές που τρώει

απ’ το παχύ φαΐ μιανής κυρίας

κάποτε μισητής πολύ ονόματι υπεραξίας…

 

Ο μπαμπάς

καλλιεργεί με πάθος άνθη στα φανερά

και στα κρυφά τη γλυκύτατη νοσταλγία…

 

Η μαμά του ήταν από σπίτι

πιάνο γαλλικά φρου φρου κι αρώματα

έκανε τη ζωή της ως τα δεκαεννιά

και μετά επήρε τον μπαμπά.

Η κόρη μας να πάρει έναν αλήτη!

Παραπονιόντανε οι γέροι της μ’ αυτή

χαμογελούσε ήξερε πώς ήτανε στη μόδα

παίρνοντας σύζυγο κομμουνιστή.

 

Η μαμά

νεάζει δρα με νεανίσκους στα κρυφά

στα φανερά παίζει κουμ καν με πάθος…

 

Ο μπαμπάς η μαμά ο γιος.

Ο γιος του μπαμπά και της μαμάς…

 

Η μαμά

λέει τον άντρα της στιμμένη λεμονόκουπα 

το γιο της κόκινο μπαλόνι έτοιμο να σκάσει 

οι φίλες της μαμάς πειράζουν το μπαμπά 

και ζαχαρώνουνε το γιο που ζαχαρώνει 

μιας φίλης της μαμάς το γιο… 

Αφυπηρετών ο γιος θα μπει στη δράση

βεβαίως ως ηγέτης νέος και βεβαίως 

στην κακομοίρα την Αριστερά…

 

Τώρα το παιδί υπηρετεί στο ναυτικό

η Αριστερά τονίζει πως υπηρετεί αυτή

η Δεξιά γνωρίζει τον μπαμπά και δεν ανησυχεί

το Κέντρο δεν ενδιαφέρεται περί φακέλων

εγώ του νεαρού τού έφτιαξα φάκελο για την Αριστερά

αλλά αυτή με θεωρεί και με το δίκιο της δεξιό

και 

Όσοι νομίζουν πως αντιγράφω τον Πρεβέρ

ας συνεχίζουν να διαβάζουν άλλα ποιήματα

αρκούντως σοβαρά και προοδευτικά...

Αμήν. 

 

 

Θωμάς Γκόρπας από την ποιητική συλλογή  Στάσεις στο μέλλον [εδώ από την έκδοση ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ [1957-1983], ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ, Αθήνα 1995 ]

Πώς διαπλάθεται ο ανεύθυνος πολίτης

γράφει ο Κωνσταντίνος Σοφούλης

Μαγνητοφώνησα και στη συνέχεια ανέλυσα λεπτό προς λεπτό μια τυπική εκπομπή που από τον τίτλο της ακόμη μυρίζει τον γνωστό λαϊκισμό των εμπορικών καναλιών, που θέλουν να διαπλάθουν ακροατήριο προς το συμφέρον τους. Μαγνητισμένο, δηλαδή, στην τηλεθέαση χωρίς κριτική ικανότητα. Αυτό μόνο τους ενδιαφέρει επειδή με την τηλεθέαση αποκτούν οικονομική ισχύ και πολιτική επιρροή που υπηρετεί τα φανερά και αφανή επιχειρηματικά συμφέροντά τους. Η ανάλυση φώτισε πλήρως το τοπίο κι εγώ επιβεβαίωσα ακόμη και τις πιο παράτολμες υποθέσεις εργασίας. Λυπήθηκα που δεν έχω την ευκαιρία να την έκανα μάθημα στους φοιτητές μου. Αισθάνομαι, ως εκ τούτου, την ανάγκη να μοιραστώ την εμπειρία και τις σκέψεις με συμπολίτες που φαίνεται ότι αγωνιούμε μαζί για το τι μέλει γενέσθαι στην Δημοκρατία μας. Η ανάλυση παρουσιάζεται συνοπτικά, όπως ταιριάζει στον χώρο αυτό.

Επειδή, όταν η προσωπικότητα του πολίτη διαπλάθεται όχι από την εκπαίδευση και τους πολιτικούς θεσμούς, αλλά από τα εμπορικά συμφέροντα των καναλιών, η δημοκρατία βρίσκεται σε κίνδυνο. Αυτό είναι το τελικό συμπέρασμα που το προτάσσω για να είμαι εξ αρχής εξηγημένος.

Τα ραδιενεργά απόβλητα του λαϊκισμού

γράφει ο Ευθύμης Δημόπουλος

Απ’ όποια πλευρά και αν κοιτάξουμε τα γεγονότα αυτών των ημερών (επικοινωνιακές αθλιότητες Τσίπρα, αφασία αντιπολίτευσης, παραπολιτικός βάλτος των μμε) το συμπέρασμα είναι ένα. Το ελληνικό πολιτικό, διοικητικό αλλά και μιντιακό σύστημα όχι μόνο αδυνατεί να επεξεργαστεί και να διαχειριστεί μείζονα προβλήματα (προσφυγικό, ασφαλιστικό, πολιτικές μεταρρυθμίσεις), όχι μόνο αδυνατεί να διαφωτίσει την ελληνική γνώμη αλλά την παγιδεύει όλο και πιο βαθιά κάτω από αλλεπάλληλα στρώματα παραπλάνησης (π.χ. το PSI κατέστρεψε το ασφαλιστικό, καμία μείωση συντάξεων, καμία σύνταξη κάτω από 1.300 ευρώ) και πολιτικών παραισθήσεων (π.χ. ότι είμαστε εις θέση να διαπραγματευτούμε ή να «προειδοποιούμε την Ευρώπη» για το προσφυγικό).

Ο Τσίπρας πνίγει τη χώρα στο ψέμα και η αντιπολίτευση με τη σειρά της αρνείται να αποκαλύψει το δραματικό πρόσωπο της αλήθειας και να αναλάβει δράσεις που επείγουν. Η αντιπολίτευση έκανε καλά που αποκάλυψε τις ασχήμιες Τσίπρα αλλά με τη σειρά της κρύβεται μπροστά στα θηριώδη προβλήματα. 

Έτσι τα ραδιενεργά απόβλητα του λαϊκισμού θα συνεχίσουν να μας μολύνουν. Φοβάμαι ότι και στη Βουλή να γίνει η συζήτηση για αυτά τα θέματα, θα είναι παρωδία.

Οι πολίτες που όλα αυτά τα χρόνια υποστήριξαν μεταρρυθμίσεις, κόμματα, τάσεις και πρωτοβουλίες για μια ευρωπαϊκή Ελλάδα μόνο απογοήτευση μπορεί να νιώθουν.

σημείωση "τετραδίου"

Προσυπογράφει και αναδημοσιεύει 

με την άδεια του καλού φίλου Ευθ. Δημόπουλου. 

[από την προσωπική του σελίδα στο fb] 

ο τίτλος και ο πίνακας είναι επιλογές του ιστολογίου

Ταχυδρομείο

Λέξεις
Μαύρα σημεία πάνω στο χαρτί
Κρύβουν καλά κηλίδες από αίμα.

Καίνε τα δάκτυλά μου
Πυρακτώνουν το χαρτί.
Κόκκινο
Σαν το πανωφόρι σου
Το γράμμα που έφυγε σήμερα.